images

Na bazie jednowymiarowych modeli niepełnosprawności powstają od jakiegoś czasu modele wielowymiarowe, które łączą orientację medyczno-patologiczną i społeczną. Są to zatem ujęcia o typowo syntetyzującym charakterze. Najbardziej znany w Polsce przykład takiego podejścia zaprezentowano w Międzynarodowej Klasyfikacji Uszkodzeń, Niepełnosprawności i Upośledzeń (ICIDH), której nowa wersja nosi tytuł Międzynarodowa Klasyfikacja Uszkodzeń, Aktywności i Uczestnictwa ICIDH. W pierwszej wersji ICIDH z 1980 r. zakładano liniowy przebieg procesu powstawania upośledzenia. Uważano, że choroba może prowadzić do uszkodzenia organizmu, które z kolei ogranicza sprawność jednostki. Wreszcie jednostka niepełnosprawna może doznawać upośledzeń z racji swojej niepełnosprawności. Model ten był silnie krytykowany przez samych zainteresowanych, głównie ze względu na biologiczny redukcjonizm. Podkreślano, że stawiając uszkodzenie na początku łańcuszka przyczyno- wo-skutkowego, ICIDH redukuje upośledzenie do trwałej właściwości osoby. Natomiast całkowicie pomija istotne i zróżnicowane wpływy warunków społecznych, kulturowych i ekonomicznych na powstawanie upośledzenia. Ponadto warunki te poddane są niczym nieuzasadnionej – naturalizacji, co odwraca uwagę od – istniejących przecież – możliwości ich zmieniania.  Z powodu zmasowanej krytyki Kanadyjskie Towarzystwo ds. ICIDH (CSCIDH) już w 1991 r. zaproponowało alternatywną wersję modelu niepełnosprawności (Canadian Society for the ICIDH, 1991), a w ostateczności jego rewizję przeprowadziła także Światowa Organizacja Zdrowia. Nowy model ma charakter interakcyjny.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *